Mặc dù là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới, nơi giá xăng dầu địa phương vẫn ở mức cực thấp, Ả Rập Xê Út đã gia nhập thị trường xe điện trong những năm gần đây. Quốc gia này đã đầu tư mạnh mẽ để thiết lập một chuỗi công nghiệp toàn diện, phản ánh sự thay đổi chiến lược trong trọng tâm kinh tế của mình.

Sáng kiến này được thúc đẩy bởi nhiều mục tiêu. Một mặt, nó phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế và xã hội bền vững, nhằm đa dạng hóa nền kinh tế khỏi sự phụ thuộc nặng nề vào dầu mỏ. Mặt khác, đây là một động thái hợp lý để tận dụng những cơ hội to lớn mà ngành công nghiệp xe điện trị giá nghìn tỷ đô la mang lại.

Với ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang nhanh chóng chuyển đổi sang điện khí hóa, Ả Rập Xê Út nhận thức được tiềm năng của xu hướng này. Bằng cách đẩy nhanh kế hoạch chiến lược trong lĩnh vực xe điện, quốc gia này hy vọng sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh nổi bật trên thị trường toàn cầu về di chuyển xanh và năng lượng sạch.

Theo chiến lược "Tầm nhìn 2030", Ả Rập Xê Út đang đầu tư hàng tỷ đô la để xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ tiên tiến, cũng như thúc đẩy nội địa hóa chuỗi cung ứng xe điện. Chính phủ Ả Rập Xê Út có kế hoạch điện khí hóa 30% số xe ô tô tại thủ đô Riyadh vào năm 2030 và nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái xe điện hoàn chỉnh.

Đầu tư quy mô lớn vào bố cục chuỗi công nghiệp

Trong những năm gần đây, Ả Rập Xê Út đã có những động thái thường xuyên và đầu tư mạnh vào toàn bộ chuỗi công nghiệp từ nguyên liệu thô đến sản xuất xe.

Heiko Seitz, người đứng đầu mảng kinh doanh xe điện toàn cầu và Trung Đông của PwC, chỉ ra rằng Ả Rập Xê Út đang xây dựng một chuỗi cung ứng ô tô tự cung tự cấp để củng cố vị thế của mình trong ngành công nghiệp xe điện toàn cầu.

Quỹ đầu tư công (PIF) của Ả Rập Xê Út là cổ đông lớn nhất của Lucid Motors, một công ty xe điện niêm yết tại Mỹ, và đã đầu tư khoảng 8 tỷ USD vào công ty này từ năm 2018 đến tháng 8 năm 2024. Năm 2023, Lucid Group đã thành lập một nhà máy sản xuất tại Thành phố Kinh tế Vua Abdullah (KAEC) ở Ả Rập Xê Út, với công suất sản xuất hàng năm là 155.000 xe điện.

Năm 2022, PIF và Foxconn đã thành lập Ceer Motors, thương hiệu xe điện nội địa đầu tiên của Ả Rập Xê Út, dự kiến sẽ tạo ra 30.000 việc làm vào năm 2034 và đóng góp khoảng 8 tỷ USD vào GDP. Những chiếc xe điện đầu tiên của hãng dự kiến sẽ ra mắt vào năm 2026.

Seitz cho biết Ả Rập Xê Út cũng đang sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú của mình để tăng cường nguồn cung cấp vật liệu cần thiết cho các bộ phận quan trọng.

Vào năm 2021, Ủy ban Hoàng gia Jubail và Yanbu (RCJY) của Ả Rập Xê Út đã phát triển một khu phức hợp hóa chất pin tại Thành phố Công nghiệp Yanbu theo từng giai đoạn, bao gồm một nhà máy hóa chất lithium, một nhà máy hóa chất niken và một nhà máy vật liệu hoạt tính cathode.

Vào năm 2023, Ma‘aden đã mua 9,9% cổ phần của Ivanhoe Electric với giá 126 triệu USD và thành lập một liên doanh để đẩy nhanh việc phát triển các nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược như đồng, niken, vàng, bạc và các khoáng sản khác của Ả Rập Xê Út.

Hoàn thiện cơ sở hạ tầng và thúc đẩy phát triển công nghiệp

Trong việc phổ biến xe điện, chính phủ Ả Rập Xê Út đang hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân để thiết lập mạng lưới sạc trên toàn quốc. Ông Mazin Jameel, giám đốc vận hành thị trường của Abdul Latif Jameel Motors, cho biết Ả Rập Xê Út đang thiết lập mô hình đối tác công tư với các nhà cung cấp công nghệ hàng đầu, đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở hạ tầng sạc, và thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo, như năng lượng mặt trời và năng lượng gió, để cung cấp năng lượng sạch cho việc sạc xe điện.

Được biết, Ả Rập Xê Út có kế hoạch lắp đặt 5.000 trụ sạc nhanh vào năm 2030. Jameel cũng cho biết chính phủ Ả Rập Xê Út đã đưa ra một loạt các ưu đãi tài chính và hỗ trợ chính sách để đẩy nhanh việc thúc đẩy xe điện. Đầu năm nay, Ả Rập Xê Út đã đưa ra "kế hoạch ưu đãi tiêu chuẩn" trị giá 10 tỷ riyal (khoảng 2,666 tỷ USD), cung cấp tới 35% vốn ban đầu cho các dự án công nghiệp như sản xuất ô tô và phụ tùng.

Đồng thời, Ả Rập Xê Út đang giới thiệu công nghệ trí tuệ nhân tạo và tự động hóa vào ngành công nghiệp ô tô để tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật số liên quan đến du lịch thông minh và nỗ lực ứng dụng rộng rãi công nghệ thông minh để nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành sản xuất xe điện.

Ả Rập Xê Út đang chuyển đổi từ nền kinh tế dầu mỏ truyền thống sang ngành năng lượng mới và nền kinh tế đa dạng hóa. Thông qua đầu tư quy mô lớn, hợp tác kỹ thuật và hỗ trợ chính sách, Ả Rập Xê Út được kỳ vọng sẽ trở thành một đối tác quan trọng trên thị trường xe điện toàn cầu.